اما بعد ببايد دانست كه اين صحف مكرّمه و رزق معلوم و مائدهء آسمانى كه « هيولاى » آن با « صورت » طبع بهم آميخته است ، رسايلى چند است كه فصل را در عين وصل و فرق را در عين جمع واجدست كه گرچه بر صورت كثرت ، ظهور يافته است و ليك كثرات آن وحدت عينى و عينيت وحدت را حايزند . اين همه عكس مى و نقش مخالف كه نمود * يك فروغ رخ ساقيست كه در جام افتاد افزون بر اين اندك را در جايگاه بيان شأن و تبيين مرتبت علمى خواجه محمّد دهدار - قدس اللّه تعالى سرّه - آوريم و بدين مقام عنان بنان را در ترجمت حال وى و پدر بزرگوارش - كه الولد سرّ أبيه - گسيخته سازيم . تذكار : ما بدين جايگاه رفيع به نقل اقوال برخى از صاحبان تراجم احوال فرزانگان سراى تحقيق و تدقيق - به عينيت عبارت - پرداخته ، حضرات محمّد و محمود دهدار - كه به « فانى » و « عيانى » متخلص بوده‌اند - را منفصلا براى تميز دادن نفوس مستعد ، مر اين فرزانهء ذو فنون را معرّفى مىنماييم : * * * صاحب كتاب گرانسنگ طبقات اعلام الشيعة در مجلد پنجم ص 516 در شرح حال خواجه محمّد دهدار - قدس اللّه تعالى نفسه الزكيّة - فرموده‌اند : محمّد دهدار بن محمود عيانى العارف الخفرى الشيرازى ، و والده عيانى الشاعر المذكور ديوانه فى الجزء التاسع من الذريعة ص 777 « 1 » . رأيت مجموعة من رسائله الفارسية فيها ثمان رسائل عرفانية و لبعضها عناوين خاصّة فسمّى ثانيها العشرة الكاملة ( ذ 15 قم 1731 ) و خامسها نفائس الأرقام و سادسها الكواكب الثواقب و سابعها إشراق النيرين و ثامنها الدرّ اليتيم ؛ و رأيت مجموعة من رسائله و هى كبيرة فيها - جملة مما ذكرناه و كثير مما لم نذكره مثل كتاب معرفة الامام المصرّح فيه بأنّ

--> ( 1 ) . و قد وقع هنالك غلط ، فخلطنا ( - شيخ آقا بزرگ ) بين العيانى الوالد و هو محمود بن محمّد الدهدار عيانى و بين ولده محمد بن محمود بن محمّد الدهدار صاحب خلاصة الترجمان ، ( ذ ، 7 ، قم 1057 ) الآتى فى القرن الحادى العشر فليشطب على كلمة « محمد بن » فى السطر 19 صفحة 777 من مجلّد التاسع و كذلك على جملة [ خلاصة الترجمان الذى ألّفه 1013 و ] فى السطر 20 من تلك الصفحة .